Butelki poza systemem kaucyjnym – politycy poprawiają niedoskonałe przepisy

„`html

Wielu przedsiębiorców od długiego czasu samodzielnie prowadzi selektywną zbiórkę szklanych butelek zwrotnych, korzystając z własnej infrastruktury logistycznej. Wypracowane przez nich praktyki oraz zoptymalizowany łańcuch dostaw sprawiają, że efektywność odzysku tych opakowań sięga nawet 90%. Dzięki temu zmniejsza się zapotrzebowanie na nowe surowce i ogranicza emisję związane z pozyskiwaniem i przetwórstwem materiałów. Firmy te stosują rozbudowane systemy ewidencji, które umożliwiają szczegółowe monitorowanie wydanych i odebranych butelek.

Koniec firmowych systemów zbiórki – wchodzi system kaucyjny

Pomimo imponujących wyników oraz doskonałego zarządzania własnymi systemami zbiórki i ewidencji, przedsiębiorcy zostaną objęci ogólnopolskim systemem kaucyjnym, zgodnie z wprowadzonymi regulacjami. Nowy system zacznie obowiązywać od 1 października 2025 roku na mocy ustawy z 13 lipca 2023 r. Jego istotą jest doliczanie do wybranych rodzajów opakowań dodatkowej opłaty, zwracanej przy oddaniu opakowania w wyznaczonym punkcie.

System kaucyjny obejmie:

• plastikowe butelki do 3 litrów oraz puszki do 1 litra – kaucja 0,50 zł,
• szklane butelki do 1,5 litra – kaucja 1 zł.

Dla plastikowych butelek i puszek nowy system rusza od 1 października 2025 r. Z kolei w przypadku szklanych butelek przewidziano czas dostosowawczy — obowiązek wejdzie w życie 1 stycznia 2026 r. Oznacza to, że od tego dnia wszystkie napoje w szklanych butelkach do 1,5 litra będą objęte kaucją w wysokości 1 zł – dotyczy to m.in. alkoholi, wód mineralnych oraz soków.

Po uruchomieniu systemu oddawanie zarówno plastikowych butelek, puszek, jak i szklanych butelek będzie możliwe w tych samych maszynach, tzw. butelkomatach. 31 grudnia będzie ostatnim dniem, kiedy przedsiębiorcy będą mogli korzystać ze swoich wewnętrznych systemów zbiórki, co dla części firm może oznaczać poważne trudności i rezygnację z zamkniętego obiegu opakowań.

Kto nadzoruje i zarządza systemem kaucyjnym?

Nowy ogólnopolski system kaucyjny będzie prowadzony przez siedem wyspecjalizowanych spółek – operatorów systemu:

1. ZWROTKA S.A.
2. POLKA S.A.
3. OK Operator Kaucyjny S.A.
4. EKO-Operator S.A.
5. RESELEKT S.A.
6. KAUCJA.PL – Krajowy System Kaucyjny S.A.
7. Polski System Kaucyjny S.A.

W strukturach tych podmiotów znajdują się najwięksi światowi producenci napojów, tacy jak Nestlé, Red Bull czy PepsiCo, co zapewni im dostęp do wysokiej jakości surowca oraz pozwoli czerpać zyski z niewykorzystanych kaucji.

Kontrowersje związane z reformą systemu kaucyjnego

Izba Branży Komunalnej już przed startem nowego systemu ostrzegała przed negatywnymi skutkami proponowanych zmian dla samorządów. Najwartościowszą część surowców stanowią butelki PET oraz puszki, a według szacunków Izby, samorządy i instytucje komunalne mogą w najbliższych 10 latach stracić nawet 6,6 mld zł.

Ponadto, zakłady przetwarzające odpady stracą część dostępnych frakcji, co może podnieść koszty działania i przyczynić się do dalszego wzrostu opłat dla mieszkańców. Całkowity koszt funkcjonowania systemu w skali kraju na przestrzeni dekady jest szacowany aż na 37 mld zł, co wpłynie na obciążenia podatkowe.

Niepewność dla rynku napojowego

W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku likwidacja wewnętrznych systemów przedsiębiorstw rodzi ryzyko destabilizacji rynku napojów. W perspektywie może to skutkować spadkiem obecnego, bardzo wysokiego poziomu odzysku oraz promować opakowania jednorazowe, co oznaczałoby cofnięcie się w realizacji celów gospodarki o obiegu zamkniętym zarówno krajowych, jak i unijnych.

Nowa propozycja legislacyjna i perspektywy zmian

Na niespełna dwa tygodnie przed planowaną likwidacją własnych systemów zbiórki, posłowie rządzącej partii złożyli projekt ustawy, mający umożliwić przedsiębiorcom wybór: pomiędzy dołączeniem do centralnego systemu kaucyjnego a dalszym prowadzeniem własnych systemów zbiórki opakowań. Udział w centralnym systemie kaucyjnym w przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku miałby być dobrowolny. Branża liczy, że nowe regulacje uda się wprowadzić przed pełnym wdrożeniem systemu kaucyjnego.

„`